İklime dayanıklı koyunculuk projesiyle ADÜ, Türkiye’yi Avrupa’da temsil edecek

Ufuk Avrupa Programı kapsamında "yüksek öncelikli" olarak desteklenen ve 10 ülkenin yer aldığı proje ile ADÜ, iklim değişimine dayanıklı koyunculukta Türkiye’yi Avrupa’da temsil edecek. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi (ADÜ), Ufuk (Horizon) Avrupa Programı kapsamında "yüksek öncelikli" olarak desteklenmeye hak kazanan uluslararası bir proje ile iklim değişimine dayanıklı koyunculuk alanında Türkiye’yi Avrupa’da temsil edecek. Toplam 6 milyon avro bütçeye sahip "Harnessing Information Technologies for Heat Resilient Sheep Breeding - SheepHeatIT" adlı projenin Türkiye koordinatörlüğünü, ADÜ Ziraat Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Onur Yılmaz yürütüyor. Projede, Ziraat Fakültesi öğretim üyeleri Prof. Dr. İbrahim Cemal, Prof. Dr. Orhan Karaca ile Dr. Öğr. Üyesi Nezih Ata araştırıcı olarak yer alırken, 10 farklı ülkeden araştırma kuruluşları da projeye katkı sağlıyor. Avrupa Birliği Komisyonu tarafından yapılan değerlendirmeler sonucunda desteklenmeye değer bulunan proje, iklim değişikliğine bağlı artan sıcaklık stresi ve aşırı hava olaylarının koyunculuk sektörü üzerindeki olumsuz etkilerine çözüm üretmeyi amaçlıyor. Proje kapsamında, koyun sürülerinin yüksek sıcaklık şartlarındaki fizyolojik ve ekonomik dayanıklılığını ifade eden Sürü Sıcaklık Dayanıklılık Skoru’nun (HHRS) artırılması hedefleniyor. Proje çerçevesinde ileri genomik uygulamalar, yüksek çözünürlüklü termal ve dijital fenotipleme teknolojileri ile yapay zeka destekli veri analiz yöntemleri birlikte kullanılarak, koyunculuk sektörüne iklim değişikliğine uyumlu ve sürdürülebilir bilimsel çözümler geliştirilmesi planlanıyor. Türkiye ayağında yürütülecek çalışmalar kapsamında elde edilecek örneklerin ileri laboratuvar analizleri, ADÜ Tarımsal Biyoteknoloji ve Gıda Güvenliği Uygulama ve Araştırma Merkezi (TARBİYOMER) bünyesinde gerçekleştirilecek. Yaklaşık 400 bin avro bütçeye sahip Türkiye çalışmaları, proje kapsamında önemli bir rol üstlenecek. Projede görev alan akademik ekip, bugüne kadar yerli gen kaynaklarının geliştirilmesi ve korunmasına yönelik birçok ulusal projeyi başarıyla tamamladı. Yapılan çalışmalar sonucunda Karya ve Eşme koyun ırkları geliştirilerek milli ırk olarak tescil edilirken, Aydın’a özgü endemik bir koyun ırkı olan Çine Çaparı’nın özellikleri belirlenerek koruma altına alındı. Proje ile birlikte yerli koyun ırklarının sıcaklık stresine dayanıklılık özelliklerinin belirlenmesi, bu özelliklerin genomik düzeyde analiz edilmesi ve elde edilen bilimsel verilerin ıslah ve yetiştiricilik programlarına aktarılması hedefleniyor. Proje çıktılarıyla Türkiye ve Avrupa koyunculuğunun iklim değişikliğine karşı daha dayanıklı ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşması amaçlanıyor.