Muğla Milletvekili Metin Ergun, akarsudan su temin edilerek karada üretim yapan kültür balıkçılığı tesislerinin karşı karşıya kaldığı yüksek maliyetler ve bürokratik yükler konusunda Murat Kurum’un yanıtlaması istemiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne yazılı soru önergesi verdi.
2021 yılında Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikle birlikte, akarsudan su temin edilerek karada üretim yapan kültür balıkçılığı tesisleri yönetmeliğin Ek-2 listesi kapsamına alınmıştır. Bu kapsamda üretim kapasitesi 5 ton/yıl ve üzeri olan işletmeler için çevre izin süreçleri kapsamında çevre danışmanlık hizmeti alınması, düzenli su analizleri yapılması ve çeşitli izin yükümlülüklerinin yerine getirilmesi zorunlu hâle gelmiştir.
Ancak su ürünleri yetiştiriciliği tesisleri endüstriyel veya ağır sanayi tesisleri niteliğinde olmayıp, bu tesislerde oluşan atıkların büyük bölümü balık beslemeden kaynaklanan organik atıklardan oluşmaktadır. Akarsudan su temin edilerek üretim yapılan işletmelerde bu atıkların önemli bir kısmı çökeltme havuzları aracılığıyla bertaraf edilebilmektedir. Bu nedenle sektör temsilcileri, söz konusu tesislerin çevresel etkilerinin oldukça sınırlı olduğunu ifade etmektedir.
Türkiye genelinde akarsudan su alarak üretim yapan işletmelerin önemli bir bölümü 30 ton/yılın altında üretim kapasitesine sahip küçük ölçekli aile işletmelerinden oluşmaktadır. Sektör temsilcilerinin verdiği bilgilere göre Türkiye genelinde 30 ton/yılın altında kapasiteye sahip yaklaşık 800 tesis bulunmakta ve bu işletmelerin toplam üretim kapasitesi yaklaşık 15 bin ton/yıl seviyesine ulaşmaktadır. Bu işletmelerin önemli bir kısmı su ürünleri yetiştiriciliğinin yoğun olarak yapıldığı Muğla başta olmak üzere birçok ilde faaliyet göstermektedir.
Öte yandan sektör temsilcileri, çevre danışmanlık hizmeti alma zorunluluğu, yılda dört kez yapılması gereken su analizleri, izin harçları ve diğer giderler nedeniyle küçük ölçekli işletmelerin ciddi maliyetlerle karşı karşıya kaldığını ifade etmektedir. 2026 yılı itibarıyla çevre danışmanlığı hizmet bedelinin aylık yaklaşık 13.200 TL, su analizi ücretinin ise analiz başına ortalama 22.000 TL seviyesine ulaştığı belirtilmektedir. Bu durumun yıllık bazda yüz binlerce liralık ek maliyet oluşturduğu ve özellikle küçük aile işletmelerinin faaliyetlerini sürdürmesini zorlaştırdığı dile getirilmektedir.
Muğla Milletvekili Metin Ergun, verdiği soru önergesinde; Türkiye genelinde akarsudan su temin edilerek karada üretim yapan kültür balıkçılığı tesislerinin sayısını, bu tesislerin üretim kapasitelerine göre dağılımını, küçük ölçekli işletmelerin sayısını ve bu işletmelerin karşı karşıya kaldığı maliyetlere ilişkin Bakanlık tarafından bir etki analizi yapılıp yapılmadığını sordu.
Ergun ayrıca, 30 ton/yılın altında üretim kapasitesine sahip küçük ölçekli kültür balıkçılığı işletmelerinin çevre izin süreçleri, danışmanlık yükümlülükleri ve benzeri bürokratik işlemler bakımından yeniden değerlendirilmesine yönelik bir çalışma bulunup bulunmadığını da Bakan Kurum’a yöneltti.
Küçük ölçekli aile işletmelerinin su ürünleri üretiminde önemli bir yere sahip olduğunu belirten Ergun, bu işletmelerin sürdürülebilirliğini koruyacak ve üretimi destekleyecek düzenlemelerin hayata geçirilmesinin sektör açısından büyük önem taşıdığını ifade etti.