Diyetisyen Zelal Ürek: "Sağlıklı beslenmenin ilk adımı, ne yediğimizi değil, neden yediğimizi de anlamaktır"

SANKO Üniversitesi Hastanesi’nden Diyetisyen Zelal Ürek, sağlıklı beslenmenin ilk adımının, ne yediğimizi değil, neden yediğimizi de anlamak olduğunu söyledi.

Günümüzde birçok kişinin fiziksel açlıktan çok stres, yorgunluk veya alışkanlık nedeniyle yemek yediğinin farkına varmadığını belirten Dyt. Ürek, yoğun iş ve hızlı yaşam temposu, ekran karşısında geçirilen uzun zaman vb. nedenlerin vücudun doğal açlık ve tokluk sinyallerini fark etmeyi zorlaştırabildiğini kaydetti.

Fiziksel açlığın, vücudun enerji ihtiyacını karşılamak için verdiği doğal bir sinyal olduğunu hatırlatan Dyt. Ürek, gerçek açlık ve duygusal açlığın belirtilerine yönelik şunları söyledi:

"Genellikle yavaş yavaş gelişir ve öğün saati yaklaştıkça belirginleşir. Midede boşluk hissi, hafif guruldama, dikkat dağınıklığı veya enerjide azalma gibi belirtiler görülebilir.

Duygusal açlık ise genellikle aniden ortaya çıkar. Belirli bir yiyeceğe karşı yoğun istek duyulur; özellikle tatlı, çikolata veya tuzlu atıştırmalıklar ön plana çıkabilir. Yemek sonrasında ise çoğu zaman fiziksel doygunluktan çok pişmanlık veya suçluluk hissi yaşanabilir."

Yeme davranışımızı neler etkiliyor?

Yemek yeme davranışının yalnızca mideyle ilgili olmadığını, günlük yaşamın birçok unsurunun da iştahı etkilediğine değinen Dyt. Ürek, "Yoğun stres ve kaygı, Yetersiz uyku, Uzun süre öğün atlamak, Ekran karşısında farkında olmadan yemek yemek, Can sıkıntısı veya yalnızlık hissi durumlarında yemek, çoğu zaman açlığı gidermekten çok duyguları rahatlatma aracı hâline gelebilir" dedi.

Bilinçli yeme nedir?

Son yıllarda üzerinde en çok durulan yaklaşımlardan birinin bilinçli yeme (Mindful eating) yaklaşımı olduğunu ifade eden Dyt, Ürek, "Bu yaklaşım, yemeği yavaşlatmayı, dikkat dağıtıcı unsurları azaltmayı ve açlık ile tokluk sinyallerini fark etmeyi amaçlar. Araştırmalar, bilinçli yeme alışkanlığının özellikle duygusal yeme davranışını azaltmaya ve kişinin kendi açlık sinyallerini daha iyi tanımasına katkı sağlayabileceğini göstermektedir. Bunun için küçük adımlar yeterlidir. Masada oturarak yemek yemek, lokmaları iyi çiğnemek, televizyon veya telefon karşısında yemek yememek ve tokluk hissini fark etmek bu alışkanlığın temelini oluşturur. Bir şeyler yemek istediğinizde birkaç saniye durup, ‘Şu an midem mi aç, yoksa duygumu mu doyurmaya çalışıyorum?’ diye sorun. Bu kısa farkındalık molası, otomatikleşmiş yeme davranışını bilinçli bir seçime dönüştürebilir" ifadelerini kullandı.

Öneriler

Dyt. Ürek, doğru beslenmeye yönelik önerilerde bulunarak, "Ana öğünleri atlamamak. Her öğünde protein ve lif kaynaklarına yer verin; bu besinler tokluk hissinin daha uzun sürmesine katkı sağlar. Susuzluk hissinin zaman zaman açlıkla karışabileceğini unutmayın; gün boyunca yeterli su tüketin. Yemek yerken telefon, tablet veya televizyonu mümkün olduğunca kapatın. Yemeğinizi hızlı tüketmek yerine yavaşlayın; beynin tokluk sinyalini algılaması zaman alabilir" ifadelerine yer verdi.

Sağlıklı beslenmenin yalnızca doğru besinleri seçmekten ibaret olmadığını, vücudun verdiği açlık ve tokluk sinyallerini dinlemenin, duyguları fark etmenin ve yemekle olan ilişkiyi gözden geçirmenin de bu sürecin önemli parçası olduğunu anlatan Dyt. Ürek, "Bazen sağlığımız için atacağımız en önemli adım, tabağımıza ne koyduğumuzdan önce neden yemek istediğimizi kendimize sormaktır" diye konuştu.