Ana içeriğe geç

Türkiye’nin tek ehram dokuma sanatçıları Erzurum’da görev yapıyor

Erzurum Olgunlaşma Enstitüsü bünyesinde görev yapan 10 ehram dokuma ustası, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilen Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı belgesiyle devlet sanatçısı olarak çalışmalarını sürdürüyor.

SON DAKİKA
Türkiye’nin tek ehram dokuma sanatçıları Erzurum’da görev yapıyor
1 / 3

Erzurum Olgunlaşma Enstitüsü bünyesinde görev yapan 10 ehram dokuma ustası, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilen Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı belgesiyle devlet sanatçısı olarak çalışmalarını sürdürüyor. Ehram dokumacılığı alanında Türkiye’de tek oldukları belirtilen ustalar, asırlık el sanatını geleneksel yöntemlerle yaşatırken modern tasarımlarla da farklı ürünlere dönüştürüyor.


Erzurum’un geleneksel el sanatları arasında yer alan ehram, geçmişte kadınların örtünme amacıyla kullandığı yöresel bir dış giyim ürünü olarak biliniyor. Özellikle genç kızların çeyiz sandıklarında önemli bir yere sahip olan ehram, koyun yününden elde edilen ipliklerle geleneksel yöntemlerle dokunuyor. Erzurum Olgunlaşma Enstitüsü’nde görev yapan 10 usta, yaklaşık 4-5 yıl önce Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen süreç kapsamında Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı belgesi alarak devlet sanatçısı unvanıyla ehram dokumacılığını sürdürüyor.


Ehramın üretim süreci büyük emek gerektiriyor. Haziran ayında kırkılan koyunların yünleri köylerden ustalar tarafından seçilerek temin ediliyor. Geleneksel yöntemlerle dere suyunda, özellikle alabalık suyunda yıkanan yünler, eğirme işleminin ardından iplik ve çile haline getiriliyor. Dokuma öncesinde kirişleme işlemi uygulanan iplikler, uzatma çubukları yardımıyla hazırlanarak tezgâha alınıyor. Yaklaşık 1000 ilmekten oluşan ehram, gücü ve tarak aşamalarından geçirildikten sonra dokunmaya başlanıyor.


Yaklaşık 2 metre eninde iki parçadan oluşan ehramın orta kısmı dikilirken kenarlarına püskül yapılıyor. Ürünün tamamlanma süresi ise desenlerin özelliklerine ve yoğunluğuna göre değişiyor. Daha sade desenli ehramlar yaklaşık 15 günde tamamlanırken ağır ve yoğun desenli ürünlerin dokunması bir ay ile bir buçuk ay arasında sürebiliyor.


Enstitü bünyesinde ehram dokumacılığı yalnızca geleneksel kıyafet üretimiyle sınırlı tutulmuyor. Ehram kumaşı çanta, kırlent, aksesuar, sehpa örtüsü ve yatak örtüsü gibi farklı ev ve dekorasyon ürünlerinde de değerlendiriliyor. Yöreye özgü endemik bitkilerden elde edilen kök boyalarla farklı renklerde dokumalar hazırlanırken geleneksel motifler modern tasarımlarla buluşturularak ehramın genç kuşaklar tarafından da tercih edilmesi hedefleniyor.



"Türkiye’de ehram dokuma üzerine 10 kişiyiz"


Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı belgesi verilen ehram dokuma ustası Elif Karakuş, Erzurum’da 10 kişinin bu alanda devlet sanatçısı olarak görev yaptığını belirterek, "Erzurum’da şu anda 10 kişiyiz. Devlet sanatçısı olaraktan dokuma üzerine. Bizi 4-5 yıl önce Ankara’ya gittik, Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan aldık. Şu anda Erzurum Olgunlaşma Enstitüsü’nde görev yapmaktayız. Dokuma sanatçısıyız. Ehram eskilerden bürünme amaçlı kullanılan bir örtüymüş ve olmazsa olmazlardan biriymiş. Genç kızların sandıklarında, yaşlı kadınların ya da Erzurum’da her bayanda örtünme yani bürünmek amaçlı kullanılan bir örtü, yani dış kıyafet anlamında. Haziranda kırkılan koyun yünlerini gider köylerde dolaşırız, kendimiz seçeriz. Onları götürür derede alabalık suyunda ama, o şart. Orada kendi imkânlarımızla el yordamıyla yıkarız. Oradan getirip burada yün eğirme arkadaşlarımız var. Onlar yünümüzü eğirirler. Çile haline getirirler. Biz de onu oradan alırız. Bir haşıllama var bizde. Haşıllamayı yaparız. Sonra uzatma çubuklarımız var. Orada bir ehramın boyu ne kadar işte 4 metre çıkar ama biz 5 metre uzatırız. Bir erham 1000 ilmekten oluşur . Oradan getiririz önce gücüye, sonra tarağa, sonra dokumaya başlarız. 2 metre bir boy, 2 metre öbür en olaraktan yaparız. Ortasını diker, etrafını püsküller ve Erzurum yöresinde yatay yani çoğu dikiş tarafı ortaya gelecek şekilde bürünür bayanlar. Bir ehramın dokunması yani desenine göre yoğunluğuna göre değişir. Mesela hafif desenler 15 günde biter. Ağır desenler oldu mu ağır desenlerde misal el tel diye küstü işte elmas eleği onlar bir ay sürdüğü var ve bir buçuk ay süren ehramlarımız da var" ifadelerini kullandı.



"Ehramı gençlerin sevebileceği renklere dönüştürüyoruz"


Erzurum Olgunlaşma Enstitüsü Müdürü Fatma Taşbaşı ise enstitünün geleneksel el sanatlarını yaşatma misyonuyla çalışmalarını sürdürdüğünü ifade ederek, "Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü’ne bağlı Erzurum Olgunlaşma Enstitüsü olarak geleneksel el sanatlarını yaşatma gibi bir misyonumuz var, diğer olgunlaşma enstitüleri gibi. Bu geleneksel el sanatlarını yaşatırken aynı zamanda bunu yaşatan ustalarımıza da verdiğimiz kıymeti gösteren aslında bir belge bu. Kültür Bakanlığı’nın somut olmayan kültürel miras taşıyıcılarını verdiği kıymeti gösteren bir belge. Biz de istedik ki kurum bünyemizde görev alan ehram dokuma ustalarımızın her birinin kokartı olsun ve Kültür Bakanlığı devlet sanatçısı olsun. Her biri de Olgunlaşma Enstitüsü’nün bünyesinde görev yapıyorlar. 10 kişiler bu arada. Aynı zamanda bu ustalarımız tasarım konusunda da hepsi mahir. Biz ehramı sadece kıyafet alanında değerlendirmedik, giysi olarak değerlendirmedik. Ev aksesuarı olarak, dekoratif ürün olarak da farklı portföylerde geniş bir kullanım alanı oluşturduk. Çantaları, kırlentleri, aksesuarları, sehpa örtüleri, yatak örtüleri aklınıza gelebilecek ev aksesuarı olmaya müsait bütün ürünler üzerinde de kullandık. Tabii kök boyayla beraber çünkü Olgunlaşma Enstitüsü’nün bünyesinde sadece ehramı kendi renkleriyle dokumuyoruz. Yöremize ait endemik bitkileri kullanarak kök boya çalışmalarını da yapıyoruz. Ehramı gençlerin sevebileceği renklere dönüştürerek ürünler tasarlıyoruz" diye konuştu.

Haber kaynağı: İhlas Haber Ajansı

Okur görüşleri
0 yorum
Yorum yaz
Yorumlar yayın ilkelerine göre incelenir.
Yorumları göster0 yorum
Henüz yorum yapılmamış. İlk Yorumu Siz Yapın
Daha fazla yükle