Prof Dr. Gürok: "Mevsimsel depresyon sonbaharın sonlarında başlıyor, ilkbaharın başlarında azalıyor"

Fırat Üniversitesi Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Gürkan Gürok, "Mevsimsel depresyon belirtileri genellikle sonbaharın sonlarında başlıyor ve ilkbaharla birlikte azalıyor. Bu tanının konulabilmesi için şikayetlerin en az iki yıldır benzer dönemlerde tekrar ediyor olması önemlidir" dedi.

Fırat Üniversitesi Hastanesi Psikiyatri Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Gürkan Gürok kış aylarında artış gösteren kış depresyonu hakkında açıklamalarda bulundu. Günlerin kısalması ve güneş ışığına maruziyetin azalmasıyla birlikte bazı bireylerde sabahları uyanmakta zorlanma, sürekli uyku isteği, enerji kaybı ve hayattan keyif alamama gibi belirtilerin ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Gürok, durumun basit bir mevsim geçişi ya da moral bozukluğu olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi. Kış depresyonunun sanılandan daha yaygın görüldüğünü aktaran Gürol, "Nüfusun yaklaşık yüzde 5’i bu durumdan etkileniyor. Daha hafif seyreden ve kış hüznü olarak adlandırılan tablo ise toplumun yüzde 10-20’lik kesiminde görülebilir. Bu tablonun ciddi bir duygu durum bozukluğudur. Kapalı havaları sevmiyorum ya da moralim bozuk gibi ifadelerle geçiştirilememelidir" dedi. "D vitamini eksikliği ile mevsimsel depresyon arasında güçlü bir ilişki bulunuyor"

Mevsimsel depresyonun yalnızca psikolojik değil, biyolojik nedenleri de bulunduğunu aktaran Prof. Dr. Gürok, "Güneş ışığına maruziyetin azalmasıyla serotonin hormonunun düşüyor, melatonin üretim ise artarak yanlış zamanlarda salgılanıyor. Buna bağlı olarak gün boyunca yorgunluk, aşırı uyku hali ve motivasyon kaybı yaşanıyor. Kış aylarında azalan ışık vücudun biyolojik saati olan sirkadiyen ritmi bozuyor, bu da ruh halini doğrudan etkiliyor. Bu durumun sabahları uyanamama, akşamları uyuyamama ve gün içinde enerji dalgalanmalarına yol açabilir. D vitamininin serotonin aktivitesini destekleyen önemli bir faktörtür. Güneş ışığının azalması ve kalın giysiler nedeniyle kış aylarında D vitamini üretimi düşüyor. D vitamini eksikliği ile mevsimsel depresyon arasında güçlü bir ilişki bulunuyor. Mevsimsel depresyon herkesi eşit şekilde etkilemiyor. Ekvatora uzak bölgelerde yaşayanlar, kadınlar, 18-30 yaş arası genç erişkinler, ailesinde depresyon öyküsü bulunanlar ve daha önce depresyon ya da bipolar bozukluk tanısı alan bireyler daha yüksek risk altındadır. Mevsimsel depresyon belirtileri genellikle sonbaharın sonlarında başlıyor ve ilkbaharla birlikte azalıyor. Bu tanının konulabilmesi için şikayetlerin en az 2 yıldır benzer dönemlerde tekrar ediyor olması önemlidir. Kalıcı mutsuzluk ve umutsuzluk hissi, enerji kaybı, sabahları uyanmakta zorlanma, aşırı uyuma isteği, aşırı yeme ve kilo alma, ilgi kaybı, konsantrasyon güçlüğü, sosyal geri çekilme ile hareket ve konuşmada yavaşlama en sık görülen belirtiler arasında yer alır" cümlelerini kullandı.

Doğru tanı ve uygun tedaviyle mevsimsel depresyonda son derece başarılı sonuçlar elde edilebildiğinin altını çizen Dr. Gürok, "Işık terapisi, tedavide altın standart olarak kabul ediliyor. Bilişsel davranışçı terapi, gerekli görülen hastalarda antidepresan ilaç tedavisi ve D vitamini takviyesi etkilidir. Işık terapisi genellikle sabah saatlerinde uygulanıyor ve birçok hastada birkaç hafta içinde belirgin iyileşme sağlıyor. Kış aylarında ruh sağlığını korumak için güneş ışığından daha fazla faydalanma, perdeleri açmak, gün içinde en az 30 dakika dışarıda vakit geçirmek, düzenli fiziksel aktivite yapmak ve sağlıklı beslenme önemlidir. Omega-3 yağ asitlerinden ve proteinden zengin, işlenmiş karbonhidratlardan uzak bir beslenme düzeninin tedaviye katkı sağlıyor. Ayrıca düzenli uyku saatlerinin korunması, akşam saatlerinde ekran kullanımının azaltılması, gündüz uykularının sınırlandırılması ve sosyal ilişkilerin sürdürülmesi iyileşme sürecini desteklemektedir. Şikayetlerin iki haftadan uzun sürmesi, günlük yaşamı ve işlevselliği ciddi şekilde etkilemesi ya da kendine zarar verme ve intihar düşüncelerinin ortaya çıkması durumunda mutlaka bir psikiyatri hekimine başvurulması gerekiyor. Mevsimsel depresyonun ciddi ancak tedavi edilebilir bir ruh sağlığı sorunudur. Ruh sağlığı fiziksel sağlık kadar önemlidir. Kış aylarında ortaya çıkan belirtilerin ciddiye alınmasının bir zayıflık değil, kişinin kendine verdiği değerin bir göstergesidir" ifadelerini kullandı.