Dünyanın ilk bisiklet yarışının 1868’de Fransa’nın Saint-Cloud kentinde yapıldığı bilinir. Osmanlı’da ise bu sporun izleri 1890’ların sonunda Selanik ve İzmir’de görülür. Bugün geldiğimiz noktada, Türkiye Cumhurbaşkanlığı Bisiklet Turu uluslararası takvimde önemli bir yer tutuyor. Her yıl Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın destekleriyle, Türkiye Bisiklet Federasyonu tarafından düzenlenen bu organizasyon, 1960’lardan bu yana ülkemizin tanıtım yüzlerinden biri.
Kâğıt üzerinde her şey etkileyici.
Ancak sahaya indiğimizde, özellikle Marmaris gibi turizm merkezlerinde bambaşka bir tabloyla karşılaşıyoruz.
Yol kapanıyor. Trafik kilitleniyor. İşine gitmeye çalışan gecikiyor, okula yetişmeye çalışan yolda kalıyor. Esnaf kepenk açıyor ama müşteri ulaşamıyor. Sezonun en kritik günlerinde, şehir adeta “dur” komutuyla karşı karşıya kalıyor.
Soru şu: Bir spor organizasyonu, ev sahibi kentin günlük yaşamını bu ölçüde aksatmalı mı?
Elbette bisiklet sporunu küçümsemek mümkün değil. Aksine, çevreci, sağlıklı ve küresel ölçekte saygın bir branş. Ancak mesele spor değil; mesele planlama.
Bugün tur, ağırlıklı olarak Akdeniz ve Ege hattında gerçekleşiyor. Oysa Türkiye yalnızca bu iki bölgeden ibaret değil. Karadeniz’in doğası, İç Anadolu’nun geniş coğrafyası, Doğu Anadolu’nun zorlu ama etkileyici parkurları… Hepsi bu organizasyonun parçası olabilir.
Neden her yıl aynı bölgeler?
Daha adil bir model mümkün değil mi?
Örneğin, sekiz etaplı yapı korunarak her yıl farklı bölgeleri kapsayan döngüsel bir sistem kurulabilir. Sekiz coğrafi bölge, sekiz etap… Böylece hem ülke tanıtımı yayılır hem de aynı şehirlerin her yıl aynı yükü taşımasının önüne geçilir. Marmaris gibi merkezler ise bu yoğunluğu sekiz yılda bir yaşar; hem değer artar hem de sabır eşiği zorlanmaz.
Bir diğer kritik başlık ise süre ve mesafe. Gerçekten bu kadar uzun etaplara ihtiyaç var mı? Daha kısa, daha yoğun ve şehir içi hayatı daha az etkileyen etaplar planlanamaz mı? Dünyadaki birçok örnek, artık “minimum etki – maksimum görünürlük” dengesine yönelmiş durumda.
Öte yandan organizasyonun ekonomik katkısı da şeffaf biçimde tartışılmalı. Oteller doluyor mu? Esnaf kazanıyor mu? Yoksa ekranlara yansıyan görüntüler, sahadaki kaybı telafi etmeye yetmiyor mu?
Bunlar ölçülebilir sorular.
Ve belki de en önemlisi: Bu kararlar alınırken yöre halkına soruluyor mu?
Bugün dünyanın birçok yerinde büyük organizasyonlar öncesinde kamuoyu yoklamaları yapılıyor. Yerel halkın rızası, en az sponsorluk kadar önemli hale gelmiş durumda. Çünkü bir etkinliğin sürdürülebilirliği, yalnızca sportif başarısıyla değil, toplumla kurduğu ilişkiyle ölçülür.
Marmaris’ten yükselen ses aslında çok basit:
“Biz spora karşı değiliz. Ama hayatın durmasına da razı değiliz.”
Çözüm zor değil. İyi planlama, adil dağılım, şeffaf analiz ve en önemlisi halkın sesine kulak vermek.
Belki de yapılması gereken ilk şey çok net:
Sekiz etaplı bir yarış için, sekiz bölgede halkın görüşünü almak.
Gerisi zaten gelecektir.
