Dünya hızla değişiyor. Teknoloji baş döndürücü bir hızla ilerliyor, hayatın her alanına giriyor, bilgiye ulaşmak saniyeler sürüyor. Ancak yönetim anlayışlarımız aynı hızla gelişiyor mu? İşte asıl tartışılması gereken konu bu…
Demokrasi, insanlık tarihinin en önemli yönetim modellerinden biri olmuş olabilir. Halkın yönetime katılması, seçme ve seçilme hakkı gibi temel ilkeler, geçmişte büyük kazanımlar sağlamıştır. Ancak bugün gelinen noktada şu soruyu sormaktan kaçınmamalıyız: Günümüz dünyasının karmaşık sorunlarını çözmek için yalnızca seçim odaklı demokrasi yeterli mi?
Birçok ülkede siyaset, çözüm üretmekten çok kutuplaşmayı besleyen bir yapıya dönüşebiliyor. Yeni partiler kuruluyor, mevcut partiler bölünüyor, ittifaklar dağılıyor, yeni ittifaklar oluşuyor. Sonuçta siyasi rekabet bazen ülkenin uzun vadeli hedeflerinin önüne geçebiliyor. Enerji; ekonomi, eğitim, bilim ve üretim yerine siyasi çekişmelere harcanabiliyor.
Demokrasinin en büyük sorunlarından biri, liyakat ile seçim başarısının her zaman aynı noktada buluşmamasıdır... Bir kişinin seçim kazanması, her zaman o görevi en iyi şekilde yapacağı anlamına gelmeyebilir. Popüler olmak ile yönetme becerisine sahip olmak aynı şey değildir. Günümüzde seçim kampanyalarında iletişim gücü, finansman imkânı ve siyasi organizasyonlar çoğu zaman uzmanlığın önüne geçebilmektedir.
Tam da bu noktada son yıllarda daha fazla konuşulan bir kavram öne çıkıyor: MERİTOKRASİ, yani liyakate dayalı yönetim anlayışı.
Meritokraside temel ölçü; bilgi, deneyim, ehliyet ve başarıdır. Bir göreve gelecek kişinin hangi siyasi görüşe sahip olduğundan çok, o işi en iyi yapabilecek donanıma sahip olup olmadığı önem kazanır. Çünkü bir ülkenin kalkınmasını belirleyen en önemli unsur, doğru insanların doğru görevlerde bulunmasıdır.
Elbette tek başına meritokrasi de kusursuz değildir. Liyakati kimin ve hangi ölçütlere göre belirleyeceği, hesap verebilirlik ve denetim mekanizmalarının nasıl işleyeceği gibi önemli sorular vardır. Bu nedenle mesele, demokrasiyi tamamen reddetmek değil; onu liyakat, şeffaflık ve güçlü kurumlarla destekleyebilmektir.
Bugün Dünya yalnızca ekonomik krizlerle değil, aynı zamanda güven krizleriyle de mücadele ediyor. Toplumlar kutuplaşıyor, siyaset sertleşiyor, ortak akıl zayıflıyor. Bunun bedelini ise yatırım, üretim, turizm ve toplumsal huzur ödüyor. Siyasi gerilimlerin ekonomiye ve uluslararası algıya etkisi birçok ülkede açıkça hissediliyor.
Türkiye de bu gelişmelerden bağımsız değil. Siyasi rekabet demokratik hayatın doğal bir parçasıdır. Ancak rekabetin ülkenin ortak çıkarlarının önüne geçtiği dönemlerde, bunun ekonomik ve sosyal maliyetleri ortaya çıkabiliyor. Özellikle turizm gibi güven ve istikrar üzerine kurulu sektörler, siyasi gerginliklerden doğrudan etkilenebiliyor.
21. yüzyılın yönetim modeli yalnızca seçim kazanmayı mı esas almalıdır, yoksa bilgiyi, bilimi, liyakati ve uzun vadeli devlet vizyonunu merkeze alan yeni bir yönetim anlayışı mı geliştirilmelidir?
Demokrasi, insanlığın önemli bir kazanımıdır. Ancak hiçbir yönetim sistemi çağın ihtiyaçlarından bağımsız değildir. Değişen dünyada yönetim anlayışlarının da kendini yenilemesi gerekir. Geleceğin güçlü devletleri; sadece sandıkta başarılı olanların değil, aynı zamanda bilgiyi esas alan, liyakati ödüllendiren, hesap verebilirliği güçlendiren ve ortak aklı önceleyen ülkeler olacaktır.
Çünkü güçlü devletler, güçlü kurumlarla; güçlü kurumlar ise ehil insanların omuzlarında yükselir….
