ABD Başkanı Donald Trump’ın Beyaz Saray bahçesinde “kafes dövüşü” temalı büyük bir etkinlik düzenlemek istediğine ilişkin açıklamaları, yalnızca Amerikan siyasetinde değil, dünya kamuoyunda da yeni bir tartışma başlattı.
Siyasetin dili artık diplomasi mi, yoksa gösteri mi?
Daha da önemlisi; Dünya’nın en güçlü Devletlerinden birinin siyasal atmosferi neden giderek bir reality show estetiğine dönüşüyor?
Trump’ın Siyasi kariyeri başından beri klasik devlet adamlığı kalıplarının dışında ilerledi. Daha önce askerî ya da devlet yönetimi geçmişi olmayan ilk ABD başkanlarından biri olarak, siyaseti kurumsal geleneklerden çok medya dili üzerinden kurdu. Onun için politika çoğu zaman bir müzakere değil; bir mücadele, bir ring, bir güç gösterisi oldu.
Bu nedenle “kafes dövüşü” fikri aslında şaşırtıcı değil. Çünkü Trump’ın siyasal dili uzun zamandır rekabeti değil, rakibi tamamen etkisiz hale getirmeyi hedefleyen bir anlayış üzerine kurulu.
Bugün Amerikan toplumunda büyük bir öfke birikimi var. Gelir dağılımındaki uçurum, göç tartışmaları, kültürel kutuplaşma, beyaz işçi sınıfının sisteme duyduğu kırgınlık ve küresel sermayeye yönelik tepki… Trump tam da bu öfkenin içinden yükseldi. Kendisini “düzene karşı savaşan adam” olarak konumlandırdı.
Ancak burada çok önemli bir çelişki var.
Kurulu düzene öfke duyan milyonları peşinden sürükleyen kişi, aynı zamanda Dünya’nın en zengin ve en güçlü sermaye çevrelerinden biriyle iç içe olan bir milyarder. Yani sistem karşıtı gibi görünen söylem, aslında kapitalizmin en sert ve en görünür yüzlerinden biriyle birleşiyor.
Belki de bu yüzden Trump dönemi, siyasetin ekonomik güçle tamamen iç içe geçtiği yeni bir dönemi temsil ediyor. Güç artık yalnızca Devlet yönetimiyle değil; Medya etkisi, sosyal ağ hakimiyeti, finansal büyüklük ve kitle psikolojisini yönlendirme kapasitesiyle ölçülüyor.
Trump’ın dili de tam burada devreye giriyor.
Rakiplerini aşağılayan, krizleri bir mücadele sahnesine dönüştüren, siyaseti sürekli kazanan-kaybeden denklemine indirgeyen bu yaklaşım, modern Dünya’nın “kafes siyaseti”ni oluşturuyor.
Bugün uluslararası ilişkilerde bile benzer bir atmosfer görülüyor. Devletler artık diplomatik nezaket yerine sert güç gösterileriyle öne çıkıyor. Ekonomik savaşlar, ticaret ambargoları, medya operasyonları ve sosyal medya propagandaları; adeta küresel ölçekte bir kafes dövüşüne dönüşmüş durumda.
Trump’ın Beyaz Saray’da böyle bir organizasyon istemesi de bu nedenle yalnızca magazinel bir olay olarak okunamaz. Bu, çağın ruhunu anlatan sembolik bir görüntüdür.
Çünkü artık siyaset sahnesinde sakin liderler değil, yüksek ses çıkaran figürler dikkat çekiyor.
Bilgelik değil öfke…
Uzlaşma değil çatışma…
Devlet ciddiyeti değil gösteri…
Öne çıkıyor.
Trump hakkında zaman zaman psikolojik değerlendirmeler de yapılıyor. Bazı uzmanlar narsistik eğilimlerden, dürtüsellikten ya da yaşa bağlı bilişsel yavaşlamalardan söz ederken; bazı akademisyenler ise onun yalnızca modern popülizmin en başarılı iletişim ustalarından biri olduğunu savunuyor.
Örneğin Trump’ın eski Savunma Bakanı Mark Esper ve eski Genelkurmay Başkanı John Kelly dönem dönem sert eleştirilerde bulundu. Buna karşılık tarihçi Richard Evans gibi bazı isimler ise Trump’ın “faşist” olarak tanımlanmasının akademik açıdan doğru olmayacağını ifade etti.
Aslında tartışmanın özü burada yatıyor.
Trump bir neden mi, yoksa sonuç mu?
Belki de Trump, modern dünyanın ürettiği öfkenin doğal sonucudur.
Çünkü küresel sistem uzun süredir insanlara güven yerine kaygı, refah yerine belirsizlik, aidiyet yerine yalnızlık sunuyor. Böyle dönemlerde toplumlar çoğu zaman sert konuşan, güçlü görünen ve karmaşık sorunlara basit çözümler vaat eden liderlere yöneliyor.
Bu yalnızca Amerika’ya özgü değil.
Dünyanın birçok yerinde siyaset giderek bir mücadele arenasına dönüşüyor. Liderler artık Devlet adamı gibi değil; taraftar grubunun kaptanı gibi davranıyor. Kitleler de çözüm aramaktan çok, kendi öfkesini temsil eden figürleri alkışlıyor.
Bizim kültürümüzde bir atasözü vardır:
“İmam osurursa cemaat sıçar.”
Toplumların dili yukarıdan aşağıya şekillenir. Eğer Dünya’nın en güçlü ülkelerinde siyaset bir kafes dövüşü estetiğine dönüşürse, bunun etkisi yalnızca Amerika ile sınırlı kalmaz. Küresel siyaset de aynı sertlikten beslenmeye başlar.
Oysa insanlığın bugün daha fazla çatışmaya değil; Daha fazla akla, dengeye ve güven veren liderliğe ihtiyacı var.
Çünkü Dünya zaten yeterince gergin.
Ekonomik krizler, savaşlar, enerji mücadeleleri, göç dalgaları ve toplumsal kutuplaşmalar arasında insanlık yeni bir çıkış yolu arıyor.
Dünya gerçekten güçlü lider mi arıyor…
Yoksa kendisini sürekli bir kavganın içinde tutacak yeni gösteriler mi?
