Makamlar geçici, insanlar kalıcı

Hayatta bazı insanlar vardır, bir makama gelmeden önce herkesle aynı masaya oturur, aynı çayı içer, aynı sokakta yürür. Selam verir, hâl hatır sorar, insanların derdini dinler. Sonra bir gün bir koltuğa oturur ve sanki o koltukla birlikte yalnızca görevi değil, karakteri de değişir.

Dün telefonuna cevap verdiği insanlara bugün ulaşılmaz olur. Dün birlikte yürüdüğü insanları bugün görmezden gelir. Dün eleştirdiği davranışları bugün kendisi sergilemeye başlar.

İşte insanın gerçek sınavı da tam burada başlar.

Çünkü makam sahibi olmak başka, o makamı taşıyabilecek olgunluğa sahip olmak bambaşka bir meseledir.

Yıllardır gazetecilik yapıyorum. Çok insan tanıdım. Nice yöneticiler, siyasetçiler, bürokratlar, iş insanları gördüm. Kimileri geldi, kimileri gitti. Kimi alkışlarla karşılandı, kimi sessiz sedasız uğurlandı. Kiminin adı yıllar sonra bile saygıyla anıldı, kiminin ise koltuğundan kalktığı gün telefonu susmaya başladı.

Ve yıllar bana bir şeyi çok iyi öğretti:

İnsanı büyük yapan oturduğu koltuk değil, o koltuktan kalktığında arkasında bıraktığı izdir.

Bir insanın çevresinde onlarca kişi olabilir. Her girdiği ortamda ayağa kalkanlar, her söylediğini onaylayanlar, her kararını alkışlayanlar bulunabilir. Ama bunların kaçı gerçekten o insanın yanındadır?

Kaçı makamı için değil, insanlığı için oradadır?

Asıl soru budur.

Çünkü koltukların etrafı her zaman kalabalıktır. Ama o koltuk boşaldığında gerçek dostların sayısı ortaya çıkar.

Bir de makamı kendisine verilmiş bir ayrıcalık değil, yüklenmiş bir sorumluluk olarak gören insanlar vardır.

Kapısını kapatmazlar. İnsanları küçümsemezler. Kendilerine yöneltilen eleştiriyi düşmanlık saymazlar. Yanlış yaptıklarında kabul etmeyi bilirler. En önemlisi de kendilerini o makama getiren insanları unutmazlar.

İşte onlar görevlerinden ayrılsalar bile insanların gönlündeki yerlerini korurlar.

Hele ki küçük şehirlerde, birbirimizin yüzüne her gün baktığımız, aynı sokaklarda karşılaştığımız yerlerde bu çok daha önemlidir.

Marmaris de böyle bir yer.

Bugün bir kurumun başında olabilirsiniz. Bir siyasi partinin yöneticisi, bir odanın başkanı, bir makamın sahibi olabilirsiniz. Yarın göreviniz sona erdiğinde yine aynı sokaklarda yürüyecek, aynı insanlarla karşılaşacaksınız.

O gün insanlar sizi gördüğünde içtenlikle mi selam verecek, yoksa başını çevirip yoluna mı devam edecek?

Bence insanın kendisine sorması gereken en önemli sorulardan biri bu.

Üstelik mesele yalnızca makam sahipleri de değil.

Bizler de zaman zaman insanların unvanlarına gereğinden fazla değer veriyoruz. Bir insanın karşısında sırf makamı var diye eğilip bükülüyor, makamı sona erdiğinde ise aynı insana gösterdiğimiz saygıyı geri çekebiliyoruz.

Oysa saygı, kartvizite değil, karaktere gösterilmeli.

Bir insanı değerli kılan kapısındaki isimlik, kullandığı makam aracı, önünde yürüyen kalabalık ya da kendisine hitap edilirken kullanılan unvan değildir.

İnsanın değeri, kendisine hiçbir faydası dokunmayacak birine nasıl davrandığında gizlidir.

Bir garsona, bir temizlik görevlisine, kapısında bekleyen yaşlı bir vatandaşa, derdini anlatmaya çalışan sıradan bir insana gösterdiği tavırda…

Çünkü güçlüye saygı göstermek kolaydır. Asıl mesele, gücü olmayan insana da aynı saygıyı gösterebilmektir.

Bazen düşünüyorum…

İnsan neden bir makama geldiğinde değişir?

Belki etrafındaki yapay ilgiye inanır. Belki herkesin kendisine gösterdiği saygıyı şahsına duyulan hayranlık zanneder. Belki de bir süre sonra bulunduğu koltuğun kendisine sonsuza kadar ait olduğunu düşünmeye başlar.

Oysa hayatın değişmeyen bir gerçeği var.

Hiçbir koltuk kimsenin tapulu malı değil.

Bugün sizin oturduğunuz yerde dün bir başkası vardı. Yarın da bir başkası olacak.

Ve zaman, herkesin gerçek yerini gösterecek.

Benim için bir insanın hangi makama geldiğinden çok, o makamdayken nasıl bir insan olarak kaldığı önemlidir.

Kimse kusursuz değil. Herkes hata yapabilir, yanlış karar verebilir, eleştirilebilir. Ancak insanı asıl küçülten hata yapmak değil, kendisini hatasız ve herkesten üstün görmeye başlamaktır.

Bir gün görevler bitecek. Kapılardaki tabelalar değişecek. Makam araçları başka kapıların önünde duracak. Telefonlar eskisi kadar sık çalmayacak.

Geriye ne kalacak biliyor musunuz?

Birine uzattığınız el.

Bir insanın hayatına dokunduğunuz an.

Zor durumda olan birine gösterdiğiniz anlayış.

Ve en önemlisi, arkanızdan söylenen o birkaç samimi cümle…

“İyi insandı.”

“Kimseyi küçümsemezdi.”

“Makama geldi ama hiç değişmedi.”

İnanın, insanın hayatta kazanabileceği en büyük unvan bunlardır.

Çünkü makamlar geçici, insanlar kalıcıdır. Ama her insan değil; insanların gönlünde yer etmeyi başarabilenler kalıcıdır.

Ve son bir söz…

Koltuk sizi yükseltebilir ama insanlığınız yoksa, o koltuktan indiğinizde ayakta kalamazsınız.