PASAPORTUN RENGİ & VATANDAŞIN DEĞERİ.

Geçenlerde bir arkadaşım İstanbul Havalimanı’nda yaşadığı bir olayı anlattı.

Pasaport kontrolüne doğru yürüyen gençler, vize almak için harcadıkları zamanı ve parayı konuşuyormuş. Aracı kurumlara ödenen ücretlerden ve bitmek bilmeyen işlemlerden söz ederken içlerinden biri elindeki yeşil pasaportu gösterip arkadaşlarına gururla:
“Memur çocuğuyum.”
demiş.
Bu cümle belki o genç için sıradan bir ifadeydi.
Ama insanın aklına ister istemez şu soru geliyor:
Bir çocuğun babasının memur olması, onun pasaportunu neden başka bir vatandaşın pasaportundan daha değerli hale getiriyor?

Burada tartışmamız gereken aslında pasaportun rengi değil; devletin vatandaşlarına sunduğu bir hakkın hangi ölçütlere göre dağıtıldığıdır.
Türkiye’de hususi pasaport sistemi büyük ölçüde kişinin mesleği ve kamu statüsü üzerinden şekilleniyor.

Oysa hayat değişti. Ekonomi değişti. Çalışma hayatı değişti.

Ancak pasaport sistemimizin önemli bir bölümü hâlâ eski bir kamu personeli anlayışının izlerini taşıyor.

AYNI ÜLKEYE KATKI, NEDEN FARKLI SEYAHAT HAKKI?

Bir devlet memuru, belirli şartları yerine getirdiğinde yeşil pasaport hakkı kazanabiliyor.
Bu onun hakkıdır.

Peki yıllarca özel sektörde çalışan, yüksek lisans yapmış bir mühendis?
Vergisini ödüyor, SGK primini yatırıyor, üretim yapıyor, ihracata katkı sağlıyor, yurtdışındaki müşterileriyle görüşüyor.
Sırf kamu çalışanı olmadığı için aynı imkândan yararlanamıyor.

Yüksek ihracat yapan bir işletmenin sahibi de ülkeye ciddi ekonomik katkı sağlıyor. Buna rağmen bu katkının pasaport hakkına yansıması oldukça sınırlı.Eşi ve çocuğu yararlanamıyor..

Mali müşavirleri de düşünelim.
Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler, işletmelerin vergi ve mali yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde, kayıtlı ekonominin devamında ve devletin vergi sisteminin sağlıklı işlemesinde önemli bir rol üstleniyor.

Peki neden bu ekonomik ve mesleki katkı, tek başına seyahat kolaylığı açısından yeterli görülmüyor?

Asıl soru bu.

PASAPORT BİR STATÜ BELGESİ OLMAMALI

Artık “Kim yeşil pasaport almalı?” sorusundan önce şunu sormalıyız:

Devlet vatandaşına seyahat imkânı verirken mesleğini mi, yoksa objektif ve ölçülebilir katkısını mı esas almalı?
Bence ikinci yol tartışılmalı.

Belirli çalışma süresi, prim günü, düzenli vergi ödeme, ihracat katkısı, mesleki yeterlilik ve yurtdışı iş ihtiyacı gibi kriterlerin birlikte değerlendirildiği daha adil bir sistem kurulabilir.

Böylece yeşil pasaport bir statü göstergesi olmaktan çıkar; ülkeye ekonomik, mesleki veya akademik katkı sağlayan vatandaşın dünyaya daha kolay açılmasını sağlayan bir araca dönüşür.

Çünkü yurtdışına çıkan herkes turist değildir.
Mühendis iş bağlantısı kurar.
Girişimci yeni pazar arar.
İhracatçı fuara gider.
Mali müşavir müşterisiyle görüşür.
Akademisyen uluslararası toplantıya katılır.

Çalışan, üreten, vergi ödeyen ve Türkiye’yi dünyaya taşıyan insanların hareketliliği, aslında ülkenin ekonomik gücünün bir parçasıdır.

“MEMUR ÇOCUĞUYUM” CÜMLESİ BİZE NE ANLATIYOR?

O genç çocuğun “Memur çocuğuyum” demesi belki onun için sadece bir gurur ifadesiydi.

Ama toplum açısından bize daha büyük bir soru bırakıyor:
Vatandaşın sahip olduğu bir hakkın değeri, babasının mesleğine göre mi belirlenmeli?
Bence artık “Sen kimin çocuğusun?” yerine,

“Sen bu ülkeye ne katıyorsun?”
sorusunu sormanın zamanı geldi.

Vergisini ödeyen işçi de, özel sektörde çalışan mühendis de, şirket kuran girişimci de, ihracat yapan işletme de, ekonominin kayıtlı yükünü taşıyan mali müşavir de bu ülkenin bu ülkenin bir değeridir.
Benzer, ekonomik ve toplumsal katkı sağlayan vatandaşlar arasında daha adil bir sistem kurabilmektir.

Artık pasaportun rengini değil, sistemin adaletini tartışmanın zamanı geldi.

Çünkü pasaport bir ayrıcalık kartı değil;
Vatandaşın Dünya’ya açılan kapısıdır.

Ve o kapının anahtarı, kimin çocuğu olduğuna değil, ülkeye ne kattığına göre şekillenmelidir.